मित्रांनो देशभरातील शैक्षणिक स्थितीवर शिक्षण मंत्रालयाने प्रसिद्ध केलेल्या नव्या आकडेवारीनुसार एक गंभीर आणि चिंताजनक चित्र समोर आले आहे. सन २०२४–२५ या शैक्षणिक वर्षात देशभरातील सुमारे ८,००० सरकारी शाळांमध्ये एकही विद्यार्थी दाखल झालेला नाही. शिक्षणाचा दर्जा वाढवण्यासाठी आणि प्रत्येक मुलाला शाळेत आणण्यासाठी विविध योजना राबवल्या जात असल्या तरी अशा हजारो शाळा आजही विद्यार्थ्यांशिवाय उभ्या आहेत. या आकडेवारीमुळे शिक्षणव्यवस्थेतील अडचणी, संसाधनांचा वापर आणि राज्यांच्या नियोजनावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
या शाळांमध्ये एकूण २०,८१७ शिक्षक कार्यरत आहेत, म्हणजेच हजारो शिक्षक दरमहा वेतन घेत आहेत, पण शिकवायला विद्यार्थीच नाहीत. सर्वाधिक शाळा पश्चिम बंगाल राज्यातील असून तेथे ३,८१२ शाळांमध्ये एकही विद्यार्थी नाही. या शाळांमध्ये तब्बल १७,९६५ शिक्षक काम करत आहेत. दुसऱ्या क्रमांकावर तेलंगणा असून तेथे २,२४५ शाळा रिकाम्या आहेत, तर मध्य प्रदेशात ४६३ आणि उत्तर प्रदेशात ८१ शाळांमध्ये विद्यार्थी नाहीत. काही ठिकाणी गेल्या तीन वर्षांपासून एकही विद्यार्थी दाखल झालेला नसल्याने उत्तर प्रदेश सरकारने अशा शाळांची मान्यता रद्द करण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे.
दरम्यान, हरियाणा, महाराष्ट्र, गोवा, आसाम, हिमाचल प्रदेश, छत्तीसगड, नागालँड, सिक्कीम आणि त्रिपुरा या राज्यांनी चांगली कामगिरी केली आहे. या राज्यांमध्ये शून्य विद्यार्थी असलेल्या एकही शाळा नाहीत. यावरून असे दिसते की काही राज्यांनी शिक्षण क्षेत्रात प्रभावी धोरणे राबवली आहेत. केंद्र सरकारने राज्यांना अशा शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांची नोंद वाढवण्यासाठी उपाययोजना करण्याचे निर्देश दिले आहेत. काही राज्यांनी संसाधनांचा योग्य वापर करण्यासाठी शाळांचे समायोजन आणि एकत्रीकरण करण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे, जेणेकरून शिक्षक आणि इमारतींचा उपयोग इतर शाळांसाठी करता येईल.
शून्य विद्यार्थी शाळांव्यतिरिक्त देशात आणखी एक मोठी समस्या म्हणजे एकल शिक्षकांच्या शाळा. सध्या देशभरात एक लाखाहून अधिक शाळांमध्ये फक्त एकच शिक्षक कार्यरत असून या शाळांमध्ये तब्बल ३३ लाख विद्यार्थी शिकत आहेत. या शाळांची संख्या मागील वर्षाच्या तुलनेत थोडी घटली असली तरी समस्या अद्याप गंभीर आहे. आंध्र प्रदेश, उत्तर प्रदेश, झारखंड, महाराष्ट्र आणि कर्नाटक या राज्यांमध्ये अशा शाळांची संख्या जास्त आहे.
एकूणच पाहता, विद्यार्थ्यांशिवाय शाळा आणि शिक्षकांशिवाय वर्ग हे भारतीय शिक्षणव्यवस्थेतील असंतुलन दर्शवतात. ग्रामीण भागातील स्थलांतर, लोकसंख्या घट आणि शिक्षणाबद्दल जागरूकतेचा अभाव ही या स्थितीमागील मुख्य कारणे मानली जातात. ही समस्या दूर करण्यासाठी केंद्र आणि राज्य सरकारांनी एकत्रितपणे काम करण्याची गरज आहे, जेणेकरून प्रत्येक मुलगा शाळेत जाईल आणि “शून्य विद्यार्थी शाळा” ही संकल्पना फक्त इतिहासातच राहील.
| माहिती | लिंक |
|---|---|
| Telegram वर मोफत Job Alert मिळवण्यासाठी | येथे क्लिक करा |
| सरकारी नोकरी माहिती WhatsApp वर मोफत मिळवण्यासाठी | येथे क्लिक करा |
| आपले वय मोजण्यासाठी | Age Calculator |
| जाहिरात WhatsApp वर मिळवण्यासाठी | Official WhatsApp Channel |
| सध्या चालू असलेल्या भरती पाहण्यासाठी | वर्तमान भरती (येथे क्लिक करा) |
सरकारी भरती, सरकारी योजना, आणि शिक्षण क्षेत्रातील महत्त्वाच्या अपडेट्ससाठी दररोज FORM WALA या वेबसाइटला भेट द्या, तुमच्या करिअरचा योग्य मार्ग इथेच सापडेल…..
