15 सप्टेंबर हा दिवस फक्त एक तारीख नाही, तर जागतिक आणि राष्ट्रीय पातळीवर महत्त्वाची आठवण आणि प्रेरणेचा दिवस आहे. आजच्या दिवशी जगभरातील लोकशाहीची किंमत, सामाजिक बांधिलकी, शैक्षणिक उपक्रम आणि सांस्कृतिक वारसा साजरा केला जातो. शाळा, महाविद्यालये आणि सामाजिक संस्था विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करून नागरिकांना जागरूक करतात, तर ऐतिहासिक आणि सामाजिक घटना आपल्याला आपल्या भूतकाळाशी जोडून ठेवतात. चला, जाणून घेऊया 15 सप्टेंबरच्या काही खास घटना आणि महत्त्वपूर्ण आठवणी.
15 सप्टेंबर महत्त्वाच्या घटना
- 1812: नेपोलियन बोनापार्टच्या नेतृत्त्वाखाली फ्रेंच सैन्य मॉस्कोमधील क्रेमलिनला आले.
- 1821: कोस्टारिका, ग्वाटेमाला, होंडुरास, निकाराग्वा, अल सॅल्व्हाडोर या देशांचा स्वातंत्र्यदिन.
- 1835: चार्ल्स डार्विन जहाजातून गॅलापागोस द्वीपात.
- 1916: पहिल्यांदाच रणगाड्यांचा वापर (पहिल्या महायुद्ध).
- 1935: भारताचे पहिले पब्लिक स्कूल द डून स्कूल सुरू.
- 1935: जर्मनीने देशातील ज्यू लोकांचे नागरिकत्व रद्द.
- 1948: भारतीय सैन्याने निजामाच्या वर्चस्वातून औरंगाबाद शहर मुक्त.
- 1948: एफ-८६ सेबरजेट प्रकारच्या विमानाने ताशी १,०८० किमीची गती गाठून उच्चांक नोंदवला गेला.
- 1953: संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या पहिल्या महिला अध्यक्ष म्हणून निवड (श्रीमती विजयालक्ष्मी पंडित).
- 1959: भारतातील पहिली दूरदर्शन सेवा (प्रायोगिक तत्त्वावर).
- 1959: अमेरिकेला भेट देणारे पहिले रशियन नेते (निकिता क्रुस्चेव्ह).
- 1968: झाँड ५ अंतराळयानाचे प्रक्षेपण (सोव्हिएत संघाच्या).
- 1978: पहिले बॉक्सर बनले (तीन वेळा बॉक्सिंग हेवीवेट विजेतेपद जिंकणारे मुहम्मद अली).
- 2000: ऑलिम्पिक स्पर्धा सुरू (ऑस्ट्रेलियातील सिडनी येथे २७व्या).
- 2008: अमेरिकेच्या इतिहासातील सर्वात मोठी दिवाळखोरी (लेहमन ब्रदर्सया वित्तीय संस्थेची).
- 2013: पहिली भारतीय वंशाची मिस अमेरिका झाली (निना दावुलुरी).
- 2022: SAFF U-19 Championship 2022 – अंतिम सामन्यात भारताचा नेपाळविरुद्ध विजय (दक्षिण आशियाई फुटबॉल महासंघ (South Asian Football Federation) अंडर-17 स्पर्धेच्या).
- 1981: अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या पहिल्या महिला न्यायमूर्ती बनल्या (सँड्रा डे ओ’कॉनर).
- 1954: द सेव्हन इयर इच चित्रपटाच्या चित्रीकरणादरम्यान मर्लिन मन्रो यांच्या आयकॉनिक स्कर्ट सीनचे चित्रीकरण करण्यात आले (मर्लिन मन्रो).
- 1948: भारतीय सैन्याने जालना, लातूर, मोमिनाबाद, सुर्‍यापेट आणि नरकटपल्ली ही शहरे ताब्यात घेतली (ऑपरेशन पोलो).
- 1947: वादळामुळे जपानमधील कांतो प्रदेशातील किमान १०७७ लोकांचे निधन (कॅथलीन टायफून, जपान).
- 1944: अमेरिकेचे अध्यक्ष फ्रँकलिन डी. रुझवेल्ट आणि आणि इंग्लंडचे पंतप्रधान विन्स्टन चर्चिल क्यूबेक येथे ऑक्टगॉन परिषदेचा भाग म्हणून भेटले (दुसरे महायुद्ध).
- 1935: जर्मनी देशाने स्वीकारला (स्वस्तिक असलेला नवीन राष्ट्रध्वज).
15 सप्टेंबर रोजी जन्म झालेल्या व्यक्ती
- 1254: मार्को पोलो (इटालियन फिरस्ता, दर्यावर्दी)
- 1861: सर मोक्षमुंडम विश्वेश्वरैया (भारतरत्न पुरस्कृत)
- 1876: शरदचंद्र चट्टोपाध्याय (बंगाली साहित्यिक)
- 1881: एत्तोरे बुगाटी (इटालियन ऑटोमोबाइल अभियंते).
- 1890: अगाथा ख्रिस्ती (इंग्लिश रहस्यकथा लेखिका)
- 1905: राजकुमार वर्मा (नाटककार, समीक्षक व हिंदी कवी)
- 1909: सी. एन. अण्णादुराई (तामिळनाडूचे मुख्यमंत्री)
- 1909: रत्नाप्पा कुंभार (स्वा. सैनिक, सहकारी चळवळीतील नेते)
- 1921: कृष्णचंद्र मोरेश्वर तथा दाजी भाटवडेकर (रंगभूमी अभिनेते)
- 1926: अशोक सिंघल (विश्व हिंदू परिषदेचे अध्यक्ष).
- 1935: दगडू मारुती तथा दया पवार (सुप्रसिद्ध मराठी साहित्यिक)
- 1939: सुब्रमण्यम स्वामी (अर्थतज्ज्ञ, शिक्षणतज्ज्ञ)|.
- 1946: माईक प्रॉक्टर (दक्षिण अफ्रिकेचे क्रिकेटपटू, प्रशिक्षक, पंच).
- 1989: चेतन रामलू (न्यूझीलंडचा संगीतकार).
- 1950: राजीव मल्होत्रा (भारतीय लेखक)
- 1939: जिम किमसे (AOLचे सहसंस्थापक)
- 1879: जोसेफ लियॉन्स (ऑस्ट्रेलिया देशाचे १०वे पंतप्रधान, शिक्षक, राजकारणी)
15 सप्टेंबर रोजी निधन पावलेल्या व्यक्ती
- 1998: विश्वनाथ लवंदे (गोवा मुक्तिसंग्रामातील स्वातंत्र्यसैनिक).
- 2008: गंगाधर गाडगीळ (साहित्यिक, समीक्षक, अर्थतज्ज्ञ)
- 2012: के. एस. सुदर्शन (राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे ५वे सरसंघचालक)
- 2020: सदाशिव पाटील (भारतीय क्रिकेटपटू)
- 2018: फ्रिट्झ विंटरस्टेलर हे (मार्कस श्मक, कर्ट डिमबर्गर, हर्मन बुहल यांच्या सोबत ब्रॉड शिखर पहिल्यांदा चढणारे ऑस्टीयन गिर्यारोहक)
- 1998: पहिल्या महिला कॅरोलिन मिकेलसेन (डॅनिश-नॉर्वेजियन एक्सप्लोरर, अंटार्क्टिकामध्ये पाऊल ठेवणाऱ्या)
- 1559: इसाबेला जगीलोन (हंगेरी देशाच्या राणी)
विशेष दिवस (Special Day)
- जागतिक शांती दिन – 15 सप्टेंबरला जागतिक शांती दिन (International Day of Democracy) म्हणून साजरा केला जातो. संयुक्त राष्ट्रांनी हा दिवस लोकशाहीची महत्त्वाची जाणीव वाढवण्यासाठी घोषित केला आहे. नागरिकांचा सहभाग, मोलाचे अधिकार आणि शांततेचा संदेश यासाठी हा दिवस जागतिक स्तरावर महत्त्वाचा आहे.
- शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम – भारतातील शाळा आणि महाविद्यालये या दिवशी भाषण स्पर्धा, नाटके, चित्रकला, लेखन स्पर्धा आणि स्वयंसेवी उपक्रम आयोजित करतात. या कार्यक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक जबाबदारीची जाणीव निर्माण होते आणि त्यांना समाजात योगदान देण्याची प्रेरणा मिळते.
- ऐतिहासिक आणि सामाजिक महत्त्व – 15 सप्टेंबरला काही ऐतिहासिक राजकीय घटना आणि सामाजिक उपक्रमांची आठवणही घेतली जाते. या दिवसामुळे नागरिक आपल्या देशाच्या प्रगतीशी जोडलेले राहतात आणि सामाजिक सुधारणा करण्याची प्रेरणा मिळते. अनेक महत्त्वाच्या व्यक्तिमत्वांच्या योगदानाची आठवण या दिवशी खास कार्यक्रमांमध्ये केली जाते.
