16 सप्टेंबरचा दिवस हा फक्त एक साधा कॅलेंडरवरील दिवस नाही, तर इतिहास, विज्ञान आणि समाजजीवनात नवी दिशा देणाऱ्या अनेक घटना, जन्म आणि करारांनी भरलेला दिवस आहे. या दिवशी झालेले बदल जगाच्या भविष्यावर खोलवर परिणाम घडवून गेले आहेत. चला तर मग जाणून घेऊया १६ सप्टेंबर दिनविशेष आणि त्यामागील प्रेरणादायी कथा.
16 सप्टेंबर महत्त्वाच्या घटना
- 1620: मेफ्लॉवर जहाजाने साउदॅम्पटन बंदरातुन उत्तर अमेरिकेकडे प्रयाण.
- 1908: जनरल मोटर्स कॉर्पोरेशन या कंपनीची स्थापना.
- 1935: इंडियन कंपनीज ॲक्ट, बँक ऑफ महाराष्ट्रची नोंदणी.
- 1945: हाँगकाँगमधील जपानी सैन्याची शरणागती (दुसरे महायुद्ध).
- 1963: मलायाला स्वातंत्र्य, या देशाने मलेशिया नाव स्वीकारले.
- 1963: झेरॉक्स ९१४, प्रतिमुद्रक यंत्राचे पहिले प्रात्यक्षिक.
- 1975: पापुआ न्यूगिनी ऑस्ट्रेलियापासुन स्वतंत्र.
- 1987: ओझोनच्या थराच्या कमीत कमी संरक्षण करण्यासाठी मॉन्ट्रियल प्रोटोकॉलवर स्वाक्षरी केली.
- 1997: राजीव बालकृष्णनचा १०० मीटर धावण्याचा १०.५० सेकंदाचा राष्ट्रीय विक्रम (आय. टी. सी. आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेत ).
- 1997: निवृत्त शिक्षक पं. गुलाम दस्तगीर अब्बास अली बिराजदार (राष्ट्रीय संस्कृत पंडित हा पुरस्कार) जाहीर.
- 1992: ब्लॅक वेनस्डे – ब्रिटीश पौंड युरोपियन विनिमय दर यंत्रणेतून बाहेर काढले, जर्मन मर्कच्या तुलनेत त्याचे अवमूल्यन करण्यास भाग पाडले.
- 1978: ताबास भूकंप, इराण ७.४ मेगावॅटच्या भूकंपामुळे इराण मधील किमान१५ हजार लोकांचे निधन.
- 1975: संयुक्त राष्ट्र – केप वर्दे, मोझांबिक, साओ टोमे, प्रिन्सिप संयुक्त राष्ट्रांमध्ये सामील झाले.
- 1975: मिकोयान मिग-31 इंटरसेप्टर – विमानाच्यापहिल्या प्रोटोटाइपने पहिले उड्डाण.
- 1970: ब्लॅक सप्टेंबर – जॉर्डन देशाने पॅलेस्टाईन लिबरेशन ऑर्गनायझेशन विरुद्ध युद्धाची घोषणा, हे युद्ध ब्लॅक सप्टेंबर म्हणून ओळखले जाते.
- 1961: टायफून नॅन्सी, जपान – उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळात मोजले जाणारे सर्वात जोरदार वारे असलेले टायफून नॅन्सी, यात किमान १७३ लोकांचे निधन,जपानमधील ओसाका येथे कोसळले.
- 1961: अंतराळ आणि उच्च वातावरण संशोधन आयोग, पाकिस्तान स्थापना.
- 1959: झेरॉक्स ९१४, या पहिल्या झेरॉक्स मशीनचे प्रात्यक्षिक, न्यू यॉर्क अमेरिका येथे दिले.
- 1956: TCN-9, सिडनी, हे नियमित प्रसारण सुरू करणारे पहिले ऑस्ट्रेलियन टेलिव्हिजन स्टेशन सुरु.
- 1955: बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्र पाणबुडी, सोव्हिएत युनियनची झुलू-श्रेणीची पाणबुडी बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्र प्रक्षेपित करणारी पहिली पाणबुडी.
- 1940: इटालियन सैन्याने सिदी बरानी जिंकले.(दुसरे महायुद्ध)
- 1920: वॉल स्ट्रीट बॉम्बस्फोट, न्यूयॉर्क शहरातील जे.पी. मॉर्गन इमारतीसमोर बॉम्बस्फोट हल्ल्यात किमान ३८ लोकांचे निधन तर ४०० लोक जखमी
- 1914: प्रझेमिसल (सध्याचे पोलंड) चा वेढा सुरू झाला (पहिले महायुद्ध).
- 1863: रॉबर्ट कॉलेज, इस्तंबूल, अमेरिका देशबाहेरील पहिली अमेरिकन शैक्षणिक संस्था ख्रिस्तोफर रॉबर्ट यांनी स्थापन.
16 सप्टेंबर रोजी जन्म झालेल्या व्यक्ती
- 1380: चार्ल्स (सहावा) फ्रान्सचा राजा
- 1386: हेन्‍री (पाचवा) इंग्लंडचा राजा
- 1853: नोबेल पारितोषिक विजेते आल्ब्रेख्त कॉसेल.(जर्मन डॉक्टर)
- 1888: डब्ल्यू ओ. बेंटले (बेंटले मोटर्स लिमिटेड चे संस्थापक)
- 1907: वामनराव सडोलीकर (जयपूर-अत्रौली घराण्याचे गायक)
- 1913: कमलाबाई ओगले (रुचिरा या पुस्तकाच्या लेखिका)
- 1916: एम. एस. सुब्बुलक्ष्मी (विख्यात शास्त्रीय गायिका)
- 1923: ली कुआन यी (सिंगापूरचे पहिले पंतप्रधान)
- 1925: चार्ल्स हॉगे (आयर्लंडचे पंतप्रधान).
- 1942: ना. धों महानोर (निसर्ग कवी, प्रयोगशील शेतकरी).
- 1954: संजय बंदोपाध्याय (सतारवादक).
- 1956: डेव्हिड कॉपरफिल्ड (अमेरिकन जादूगार).
- 1984: लुई रायर्ड (बिकीनिचे निर्माते)
- 1931: के.डी. अरुलप्रगासम (श्रीलंकन प्राणीशास्त्रज्ञ, शैक्षणिक)
- 1930: पद्मश्री विजय किचलू (भारतीय शास्त्रीय गायक)
- 1916: गोगटे कंपनीचे संस्थापक रावसाहेब गोगटे (भारतीय उद्योगपती)
- 1898: जॉर्ज निर्माते एच. ए. रे (जर्मन-अमेरिकन लेखक चित्रकार, जिज्ञासू)
- 1507: जियाजिंग सम्राट(चीनचे सम्राट)
16 सप्टेंबर रोजी निधन पावलेल्या व्यक्ती
- 1736: डॅनियल फॅरनहाइट (जर्मन शास्त्रज्ञ)
- 1824: लुई (अठरावा) फ्रान्सचा राजा
- 1984: लुई रायर्ड (बिकीनि चे निर्माते)
- 1932: सर रोनाल्ड रॉस (हिवतापाच्या जंतुंचा शोध लावल्याबद्दल नोबेल पारितोषिक मिळवणारे शास्त्रज्ञ)
- 1965: फ्रेड क्विम्बी (अमेरिकन ॲनिमेशन चित्रपट निर्माते)
- 1973: गंगाधरराव नारायणराव म्हणजेच आबासाहेब मुजुमदार (पर्वती संस्थानचे विश्वस्त, संगीतज्ञ, इतिहासाचे अभ्यासक).
- 1977: केसरबाई केरकर (हिंदूस्तानी शास्त्रीय गायिका)
- 1994: जयवंत दळवी (साहित्यिक, नाटककार व पत्रकार)
- 2005: गॉर्डन गूल्ड (लेसर चे शोधक)
- 2012: रोमन कोरियटर (आयमॅक्स चे सहसंस्थापक)
- 2022: के.डी. शोरे (भारतीय चित्रपट निर्माते, पटकथा लेखक)
- 2020: पी. आर. क्रिष्णा कुमार (भारतीय आयुर्वेदिक चिकित्सक, एव्हीपी रिसर्च फाऊंडेशनचे संस्थापक)
विशेष दिवस (Special Day)
- दरवर्षी १६ सप्टेंबर रोजी संपूर्ण जगभर जागतिक ओझोन दिवस (World Ozone Day) साजरा केला जातो. हा दिवस आपल्या पर्यावरणाच्या आणि पृथ्वीच्या संरक्षणाशी थेट जोडलेला आहे.
