‘क्यूएस आशिया विद्यापीठ क्रमवारी 2026’ जाहीर झाली असून, यंदा भारतीय संस्थांच्या क्रमवारीत घसरण झाल्याचे चित्र दिसते. या क्रमवारीत भारतातील २९४ विद्यापीठांनी स्थान मिळवले असले, तरी प्रमुख संस्थांची रँकिंग खाली गेली आहे. आयआयटी दिल्लीने देशातील सर्वोच्च स्थान कायम ठेवले असूनही आशियाई क्रमवारीत ती ५९व्या स्थानी घसरली आहे. आयआयएससी बेंगळुरू, आयआयटी मद्रास, आयआयटी मुंबई, आयआयटी कानपूर आणि आयआयटी खरगपूर या सर्व संस्थांचे स्थान मागील वर्षाच्या तुलनेत कमी झाले आहे.
गेल्या वर्षी आयआयटी दिल्ली ४४व्या स्थानी होती, आता ती ५९व्या स्थानावर आली आहे. आयआयएससी बेंगळुरू ६२ वरून ६४ वर, आयआयटी मद्रास ५६ वरून ७० वर, आणि आयआयटी मुंबई ६५ वरून ७१ वर घसरली आहे. चीन, सिंगापूर, आणि दक्षिण कोरियातील विद्यापीठांनी झपाट्याने प्रगती केली आहे, त्यामुळे भारतीय संस्थांची तुलनात्मक घसरण अधिक दिसून येते.
क्यूएस रँकिंगमध्ये एकूण ११ निकषांवर विद्यापीठांचे मूल्यमापन केले जाते. त्यात शैक्षणिक प्रतिष्ठा, नियोक्त्यांकडून संस्थेची प्रतिष्ठा, प्राध्यापक-विद्यार्थी गुणोत्तर, संशोधन नेटवर्क, प्रबंधांची गुणवत्ता आणि आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थी-शिक्षकांचे प्रमाण यांचा समावेश आहे. या निकषांवर भारतीय संस्थांचे गुण कमी पडले आहेत. विशेषतः “Faculty-Student Ratio” आणि “International Students Presence” या घटकांवर भारत पिछाडीवर आहे.
तरीही भारत आशियामधील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक प्रतिनिधित्व असलेला देश आहे, हे एक सकारात्मक लक्षण आहे. भारतीय संस्थांनी संशोधन, नवकल्पना आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्य वाढवण्यावर भर दिल्यास पुढील वर्षी सुधारित स्थान मिळवणे शक्य आहे. या क्रमवारीत सुधारणा करण्यासाठी शिक्षणातील गुणवत्ता, जागतिक संशोधनात सहभाग आणि परदेशी विद्यार्थ्यांचे आकर्षण वाढवणे अत्यावश्यक आहे.
